Facebook

Ikona współczesna

"Sanktuarium Św. Andrzeja Boboli. Pismo Poświęcone Życiu Chrześcijańskiemu" (luty / marzec 2007r)

Wystawa w Tygodniu Modlitw o Jedność Chrześcijan

W czasach współczesnych często w sztuce nie poszukuje się już piękna, a jedynie szokującej nowości. Kryzys sztuk pięknych uderza w sztukę sakralną, a tym samym w Kościół. Jak bowiem pisał obecny papież, kardynał Joseph Ratzinger w swej książce pt. Duch Liturgii: Całkowity brak obrazów nie daje się pogodzić z wiarą we wcielenie Boga.

Czy sztuka sakralna nie powinna zatem kierować się dzisiaj ku swoim początkom, do okresu, w którym chrześcijaństwo jeszcze niezranione przez podziały wypracowało teologię i kanony sztuki, m. in. teologię ikony? Jedna z osób piszących ikony Julita Jaśkiewicz zauważa, że pokora, z którą zbliżamy się do Boga, wymaga powściągliwości zarówno w słowach, jak i w dekoracji wnętrza sakralnego: Prostota i powściągliwość Kościoła daje wytchnienie człowiekowi współczesnemu bombardowanemu agresywnymi obrazami medialnymi. (zob. www.sacral.art.pl). Może dlatego ikona stała się tak bliska współczesnemu człowiekowi? Sztuka ikony powstała w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, rozwinięta później na Wschodzie jest wartością także dla Kościoła Zachodniego.

Do tej wartości pragną powrócić członkowie grupy Agatos, autorzy wystawy, która miała miejsce w naszej parafii w dniach 21 – 28 stycznia 2007 roku. W skład grupy wchodzą: Katarzyna Barszcz, Bartosz Bremer, Ewa Grześkiewicz i Julita Jaśkiewicz. Grupa powstała w roku 2003 w wyniku wspólnego uczestnictwa w warsztatach ikonopisania prowadzonych przez o. Zygfryda Kota SJ w Krakowie oraz w plenerach w Starej Wsi pod Brzozowem. Doświadczeniem decydującym o jej powstaniu było wspólne malowanie jednego z rzędów ikonostasu, zwanego Deesis. Stanowi on całość, choć każda z ikon jest dziełem innego autora. Wtedy też twórcy dostrzegli, jak konieczność utrzymania jednolitego charakteru całości uczy ich pokory we wspólnej pracy.

Do tej pory grupa Agatos miała wiele wystaw i wyjazdów w miejsca związane z ikonami i ich kultem oraz organizowała warsztaty złocenia ikon. Członkowie grupy biorą udział w zajęciach Studium Chrześcijańskiego Wschodu, prowadzonym przy kościele Ojców Dominikanów w Warszawie na Służewiu. Nawiązując do tradycji życia wspólnotowego, jakie prowadzili dawni mnisi, piszący ikony, grupa często pracuje wspólnie. Zgodnie z zasadami ikonopisania autorzy nie sygnują swoich prac. Ich ikony są wykonane według tradycji Kościoła i zachowują kanon sztuki bizantyjskiej. Nie są one jednak kopiami. Oglądając prezentowane ikony, można było zauważyć, że kanon nie zabija ducha twórczego; każda z nich jest inna, mimo korzystania z tych samych wzorów. Malując, artyści sięgają do źródeł stosując starą technikę – temperę jajeczną. Autorami ikon są zarówno malarze zawodowi, jak też osoby mające inne wykształcenie, ale dla których ikonopisanie stało się pasją ich życia.

Ikony nie maluje się tylko po to, by „cieszyła oko”, lecz aby otwierała na rzeczywistość duchową. Jak pięknie pisze kardynał Ratzinger: Ikona chce pociągnąć nas na wewnętrzną drogę, na drogę Wschodu, naprzeciw przychodzącemu powtórnie Chrystusowi. Ikona, to przedstawienie figuratywne, ale nie realistyczne. Podobnie jak Pismo Święte nie jest ona odzwierciedleniem, ale świadectwem. Malarstwo członków grupy Agatos jest świadectwem ich wiary. Należą oni do ruchów katolickich, m.in. do Wspólnoty Życia Chrześcijańskiego, która oparta jest na duchowości ignacjańskiej. To właśnie jezuici, w szczególności o. Aleksander Jacyniak, twórca sesji Świat Ikony oraz o. Zygfryd Kot ,prowadzący kursy ikonopisania należą do duchowych inspiratorów grupy. Wspólnota Życia Chrześcijańskiego pomogła w organizacji wystawy oraz w przygotowaniu do Mszy św. w rycie bizantyjskim, którą 28 stycznia 2007 roku w kaplicy akademickiej odprawił o. Marek Blaza SJ. Liturgii towarzyszył greckokatolicki chór ukraiński. Po zakończeniu liturgii warszawska grupa WŻCH spotkała się na tradycyjnej agapie. Te wydarzenia kończyły też wystawę grupy Agatos. Na stronie tytułowej naszego pisma reprodukujemy, prezentowaną na wystawie ikonę Julity Jaśkiewicz "Ofiarowanie Pana Jezusa w Świątyni".

Wiesław Macek

Joomla templates by a4joomla